Sinds februari 2024 geldt in de hele EU de Digital Services Act (DSA) een wet die volgens Brussel het internet “veiliger” en “transparanter” zou moeten maken. In werkelijkheid is het een begin van een nieuw tijdperk van digitale beheersing.
Geen directe censuur meer, geen verbod op kranten of op websites. Nee, de moderne censuur werkt via algoritmisch, stil en onzichtbaar.
De meeste mensen merken het niet eens. Ze posten, scrollen, klikken en liken. Maar de internetbubbel waarin ze zich bevinden, is al ingericht door de algoritmes. De discussies die men niet voorbij ziet komen op de tijdlijn, zijn net zo belangrijk als de discussies die wel bereik hebben.
De sluiproute van de DSA
De DSA verplicht grote platforms om “risico’s voor het democratisch discours” te beperken. Die formulering klinkt onschuldig, maar is gevaarlijk breed.
Onder het mom van “bescherming tegen desinformatie” filteren bedrijven nu automatisch berichten over onderwerpen die politiek gevoelig liggen de oorlog in Oekraïne, het klimaatbeleid, energietransitie, migratie, het vaccinatiebeleid.
Om boetes en reputatieschade te voorkomen, passen platforms risicomanagement toe via algoritmen. Resultaat: miljoenen berichten verdwijnen uit tijdlijnen of worden kunstmatig “gedegradeerd” in bereik. Volgens data van de Europese Commissie werden in één kwartaal van 2025 meer dan 29 miljoen berichten verwijderd of gedempt.
Het overgrote deel kwam niet van trollenfabrieken of buitenlandse propaganda, maar van gewone Europese gebruikers zelf.
De nieuwe hiërarchie van zichtbaarheid
Onafhankelijke media en burgerjournalisten ondervinden de gevolgen direct. Ze worden niet verboden, maar geïsoleerd. Artikelen blijven technisch gezien online, maar zijn niet meer vindbaar zonder doelbewust zoeken. Ondertussen krijgen door de overheid of corporaties gesteunde media algoritmische voorrang als “betrouwbare bronnen”.
Het resultaat is een verbogen werkelijkheid waarin afwijkende perspectieven verdwijnen.
De Duitse NachDenkSeiten beschreef het treffend:
“De inhoud is niet verdwenen, ze is er gewoon niet meer.”
De onzichtbaarheid is subtieler, maar effectiever dan openlijke repressie.
Wie geen tegenstem hoort, denkt dat er geen tegenstem is. Daarom is het zo belangrijk dat mensen zich blijven uitspreken.
Factcheckers als poortwachters
Een belangrijk element in dit nieuwe systeem is de rol van “factcheckers”.
Hun beoordelingen vaak gefinancierd via staatsfondsen of grote NGO’s beïnvloeden direct het algoritme. Zodra een platformcontent als “misleidend” labelt, wordt die in heel Europa lager zichtbaar, zonder hoor- of wederhoor.
De European Digital Media Observatory heeft zelf toegegeven dat ze labels hangen aan websites en dat zulke labels als digitale strafpunten functioneren de moderne versie van zwarte lijsten, maar dan in code.
Dus met één klik wordt een medium gemarginaliseerd niet door debat, door het ontwerp.
De schade
De gevolgen zijn meetbaar. Sinds de invoering van de DSA meldden tientallen onafhankelijke redacties en onderzoeksblogs fors bereikverlies.
De Europese Federatie van Journalisten documenteerde meer dan 80 gevallen waarin kleine Europese online magazines hun activiteiten moesten beëindigen omdat ze nauwelijks nog gevonden werden. Vooral publicaties die zich richten op lobbypraktijken, gezondheidsbeleid of oorlogsverslaggeving werden getroffen.
Dus zonder rechtszaken of in beslagname van de servers of een verbod op de website. Alleen het niet meer vindbaar zijn zorgt voor de digitale vergetelheid.
Een nieuw front in de strijd om vrijheid
Toch groeit het verzet. 2024 liet wereldwijd een golf van protesten zien digitale en fysieke.
Van #FreeTheNet in de VS tot burgercollectieven in Europa overal spreekt men over het herstel van vrijheid van meningsuiting en transparantie.
Nieuwe, onafhankelijke platforms en gedecentraliseerde netwerken ontstaan uit frustratie over deze algoritmische controle.
Vrijheid van meningsuiting internet is een strijdtoneel geworden, en de inzet is groter dan ooit: de vrijheid om te denken zonder goedkeuring van een overheid of een algoritme.
Tijd voor echte discussie
Juist daarom bestaat deze website.
Niet als roep in de woestijn, maar als plek waar iedereen kan bijdragen aan het gesprek over vrijheid, macht en controle.
We kunnen alleen weerbaar blijven als we elkaar horen — ook als we het niet eens zijn.
Elk stilgelegde gesprek, elk algoritmisch gefilterd bericht is een verlies voor het collectieve bewustzijn.
En dat is precies wat deze blog, en dit forum, wil herstellen: echte, onvervalste discussie.
Praat mee over censuur op onze forum
